NOSPR / Liebreich / Vahala / Nowe kierunki / S2

Program

Witold Lutosławski

I Symfonia

Benjamin Britten

Koncert skrzypcowy op. 15

Maurice Ravel

La Valse

Dyrygent

Alexander Liebreich

Wykonawcy

NOSPR

Elina Vähälä – skrzypce

Witold Lutosławski zaczął szkicować I Symfonię tuż przed wybuchem II wojny światowej, zaś ukończył ją w 1947 roku. Niedługo potem w Katowicach utwór prawykonała WOSPR pod batutą Grzegorza Fitelberga. Dzieło tyleż odwołuje się do wielkiej klasyki, co wyznacza nowe kierunki, znane z późniejszych dokonań kompozytora. Szczególne wrażenie robią bogata orkiestracja, żywiołowość i impet muzyki oraz jej osobliwe – mimo ogólnych ram tonalnych – współbrzmienia.

Gdy polski kompozytor zaczynał pracę nad I Symfonią, Britten właśnie kończył pisanie Koncertu skrzypcowego D-dur, w którym udało mu się uchwycić napięcie narastające w Europie w latach 1938–1939. Można odnaleźć tu brzmienia szorstkie i groteskowe, ton liryczny i introspektywny, nie brakuje błyskotliwej wirtuozerii. Punkt kulminacyjny stanowi niewątpliwie finałowa passacaglia – muzyka zadumana i boleśnie cicha. Musiała zrobić piorunujące wrażenie na nowojorskiej publiczności, która słuchała prawykonania w 1940 roku.

Dokładnie 20 lat wcześniej swoją elegię dla Europy pisał Maurice Ravel. La Valse zaczyna się tajemniczo: z mglistych współbrzmień wyłaniają się motywy walca – eleganckiego, pełnego wdzięku, utrzymanego w stylu Johanna Straussa. Stopniowo jednak instrumentacja gęstnieje, harmonie stają się coraz bardziej mroczne i niepokojące, a taneczna lekkość ustępuje miejsca burzliwemu napięciu. Finał to już tylko wirujące strzępy najsłynniejszego wiedeńskiego tańca La Belle Époque zmierzające wprost do katastrofy…

Piotr Matwiejczuk

Czas trwania koncertu (łącznie z przerwą): ok. 90 minut