Terminator 2: Dzień sądu (ang. Terminator 2: Judgment Day, skr. „T2”; pierw. tłum. „Terminator 2: Ostateczna rozgrywka”) – amerykański film z gatunku science fiction wyreżyserowany w 1991 roku przez Jamesa Camerona, drugi film z serii Terminator, bezpośrednia kontynuacja filmu Terminator z 1984 roku.
Druga część została uznana za najlepszą z serii, a nawet stała się jednym z filmów przełomowych w dziedzinie efektów specjalnych. Terminator 2 został nagrodzony ponad dziesięcioma nagrodami, głównie za ścieżkę dźwiękową, efekty specjalne, grę aktorską i fabułę. Serwis Rotten Tomatoes przyznał filmowi wynik 93%.
W 2023 roku Terminator 2 został wpisany przez „National Film Preservation Board” do Narodowego Rejestru Filmowego Stanów Zjednoczonych, co oznacza szczególną ochronę filmu i przechowywanie go w Bibliotece Kongresu jako film „znaczący kulturowo, historycznie lub estetycznie”.
Fabuła
Akcja rozgrywa się w 1995 roku, 11 lat po wydarzeniach ukazanych w Terminatorze. John Connor (Edward Furlong) jako dziesięciolatek mieszka z rodziną zastępczą w Los Angeles. Jego matka Sarah Connor (Linda Hamilton) przygotowywała go do jego przyszłej roli jako przywódcy ludzi, lecz została aresztowana i zatrzymana w zakładzie psychiatrycznym pod opieką doktora Petera Silbermana (Earl Boen) po próbie wysadzenia fabryki komputerów. Skynet w 2029 roku wysyła Terminatora T-1000 (Robert Patrick) do 1995 roku, by zabić Johna. W tym samym czasie John Connor (Michael Edwards) wysyła przeprogramowanego przez siebie Terminatora T-800 (Arnold Schwarzenegger), by chronił on jego młodsze wcielenie. T-1000 jest jednak technologicznie bardziej zaawansowany niż T-800, będąc zbudowany z materiału przypominającego ciekły metal. Ta właściwość pozwala mu na dowolną zmianę kształtu, w tym może też wytwarzać proste narzędzia, takie jak noże i haki. Z tego tytułu jest odporny na ostrzał z broni XX wieku, gdyż wszelkie uszkodzenia niemal od razu się zasklepiają. Posiada również znacznie szerszy zakres funkcji społecznych niż T-800 (pokazane jest, jak ten musi się uczyć udzielania odpowiedzi w sposób bardziej ludzki), gdyż udawanie policjanta nie sprawia mu kłopotu.
T-800 i T-1000 jednocześnie znajdują Johna w centrum handlowym, co się kończy ucieczką motocyklem. Terminator tłumaczy Johnowi, jakie jest jego zadanie. W obawie przed atakiem T-1000 na jego matkę znajdującą się w szpitalu psychiatrycznym, John nakazuje Terminatorowi uwolnienie jej. Okazuje się, że Sarah w tym samym momencie podejmowała próbę ucieczki. Na początku trudno jej zaakceptować T-800, ale zdobywa on jej zaufanie po tym, gdy ją skutecznie ochrania przed T-1000. Terminator informuje ją i Johna o przyszłości, wspominając sieć Skynet i rewolucyjny mikroprocesor leżący u jej podstaw.
Sarah udaje się do dawnego przyjaciela po broń i planuje ucieczkę do Meksyku, ale sen o eksplozji atomowej powoduje, że decyduje się zabić przyszłego twórcę mikroprocesora – Milesa Dysona (Joe Morton). Rani go w domu, lecz Terminator i John przybywają na czas, by ją powstrzymać. Razem z Dysonem organizują napad na firmę Cyberdyne, odpowiedzialną za sieć Skynet, tej samej nocy. W siedzibie firmy dowiadują się, że Skynet powstało z artefaktów będących ramieniem i procesorem Terminatora z poprzedniego filmu. W wyniku akcji policji Miles zostaje ciężko ranny, ale udaje mu się wysadzić budynek Cyberdyne, by zatrzeć ślady. Terminator, John i Sarah uciekają, lecz ściga ich T-1000. Po długim pościgu dopada ich w hucie stali, gdzie odbywa się ostatnia, dramatyczna walka. Kończy się ona zniszczeniem T-1000 przez wrzucenie go do kadzi ze stopioną stalą. John wrzuca tam procesor i ramię znalezione w firmie Cyberdyne. T-800 poświęca się i prosi Sarę, by opuściła go do kadzi i zniszczyła, aby zapobiec znalezieniu jego szczątków i użyciu tej technologii do stworzenia Skynetu. John ze smutkiem godzi się ze zniszczeniem T-800, którego zdążył traktować jak ojca. Film kończy się ujęciem Sary, patrzącej w przyszłość z ufnością.
A cyborg from the future, identical to the one who failed to kill Sarah Connor, must now protect her ten-year-old son John from an even more advanced and powerful cyborg.
Obsada
Wersja reżyserska
Projekcja filmu w kształcie zakładanym przez scenariusz mogłaby trwać ponad dwie godziny, ale w materiale znalazły się sceny, które można było usunąć. Usunięcie wybranych scen reżyser tłumaczył zbyt wolną akcją oraz restrykcjami, obligującymi go do projekcji. Film miał swoją premierę w 1991 roku w wersji skróconej trwającej 140 minut. Reżyserska wersja Terminatora 2 miała premierę w 1993 roku na płycie w formacie LaserDisc, na której można zobaczyć odrzucone z pierwszej wersji sekwencje (Terminator Judgment Day – wersja reżyserska).
Produkcja
James Cameron zachęcony skutecznością efektów płynów w animacji komputerowej za sprawą Otchłani (1989), postanowił wykorzystać ją na większą skalę w Terminatorze 2. “Wierzył w to, choć nie znał się na tej technologii. Dał mnie, Spazowi i reszcie wolną rękę” – wspominał w 2022 roku kierownik ds. efektów specjalnych, Mark A.Z. Dippé.
Wkrótce zdano sprawę, że trudne byłoby stworzenie w pełni komputerowej postaci ze względu na niuanse ruchu oparte na ciężarze i bezwładności.. Aby precyzyjnie przeanalizować jego chód, Williams filmował go chodzącego i biegnącego, używając narysowanej siatki na ciele aktora, aby określić interakcje jego mięśni. Jak powiedział Dippé: „Przechwytywanie ruchu jeszcze nie istniało. Pomyśleliśmy, żeby zrobimy jak Muybridge. Naniesiemy siatkę, ale nie na ekran, lecz na faceta”. Sam Patrick uważał doświadczenie za interesujące: „Gdy tylko dostałem tę rolę, poleciałem do ILM; a na miejscu Spaz i Mark zaczęli malować na mnie jakieś kratki. I nie miałem pojęcia, co oni, k...a, robią. Przepraszam za język, ale wiesz, oni są animatorami, Nie wiedziałem co robili, ale bardzo się mną interesowali (…) Mark i Steve pytali, o czym myślę, skąd czerpię pomysły. Od razu się wkręciłem. Mieliśmy własne teorie na temat T-1000 i własny żargon. Byliśmy prawie rówieśnikami, a oni byli młodzi I chcieli wyrobić sobie markę”.
Pierwsze ujęcie nad którym pracował Williams, to wyjście T-1000 z ognia, gdzie pierwszy raz ujawnia swe moce, kręcone 375 klatek na sekundę. „Za pierwszym razem poczułem smród palonej koszuli. Trochę opaliła mi uszy. Pamiętam, że wszyscy byli sfrustrowani. Ja też, bo myślałem, że partaczyłem ich robotę. Nagraliśmy wtedy ze 27 ujęć. Trochę później Jim i ja usiedliśmy w tym kanale, gdzieś w cieniu. Chyba wyczuł moją frustrację, bo powiedział: »Stary, nikt wcześniej tego nie zrobił. Tworzymy dziedzictwo kina. Przechodzimy do historii«”. – wspominał w 2022 roku Patrick.
Po nakręceniu materiału roboczego chodu Patricka, Williams opracował zbudowanie T-1000, animując cyfrowo szkielet na bazie Patricka. Miał na nim 30 kanałów do kontroli wszystkiego, od szybkości pracy nóg po ruch palców. Po ukończeniu testu animacji 17 stycznia 1991 cała ekipa czuła, że tworzą nowy początek w efektach specjalnych. Scott Ross, dyrektor ILM, wspominał że wielu pracowników, głównie modelarzy, nie chciało zaakceptować nowej technologii w obawie o utratę pracy i wręcz życzyło porażki. Ross mimo tego czuł, że to przyszłość I kupował więcej sprzętu komputerowego i zatrudniać grafików komputerowych do Terminatora 2, którzy często nie mieli wykształcenia filmowego lub pojęcia o tworzeniu efektów specjalnych. Ross zetknął ze sobą grafików komputerowych z twórcami od efektów praktycznych. Wszyscy mieli poświęcić tydzień na seminarium i uczyć się od siebie.
Na Williamsie i grafikach rosłą presja. Jak wspominał jeden z nich, Stefen Fangmeier: “W Otchłani jest tylko krótka scena. Cameron uznał, że jeśli się nie wyrobimy, to po prostu ją wytnie. Ale w przypadku Terminatora 2 było jasne, że jeśli grafika komputerowa nie wypali, będzie problem”.
Zespół grafików pragnących się wykazać potrzebował przedstawiciela i został nim kierownik ds. efektów wizualnych w Industrial Light & Magic, jak i wspierający postęp technologicznych Dennis Muren. Prowadziło też do spięć z Williamsem i Dippé, którzy mieli, jak to określano punkową niepokorę, i nieomal zostali zwolnieni, jak weszli do osobistego biura George’a Lucasa na jego Ranczu Skywalkera podczas jednej z imprez Industrial Light & Magic. Jako, że efekty Terminatora 2 opierały na nich, utrzymali stanowiska, ale otrzymali zakaz przebywania na Ranczu Skywalkera
Wkrótce zaczęły się napięcia między Williamsem a Murenem, z powodu większego doświadczenia w technikach cyfrowych tego pierwszego i próby przypisania Murena jego zasług, mimo niezrozumienia działań owych technologii. Muren miał większą pozycję w ILM i to on miał decydujące zdanie. Jak wspominał: “Nie sądziłem, że grafika komputerowa wystarczy. Miałem plan awaryjny. Byłem gotowy uruchomić modelarnię, dzwonić do ludzi I organizować castingi, gdyby trzeba było wykorzystać inne techniki".
Ze względów budżetowych Cameron powierzył zespołowi charakteryzatorów Stana Winstona jak najwięcej efektów T-1000, aby uniknąć kosztów grafiki komputerowej. Te praktyczne efekty obejmowały praktyczne uderzenia pocisków, pełnowymiarowe kukły i metalowe przedłużki ostrzy. Wiele z wczesnych prac badawczo-rozwojowych koncentrowało się na poszukiwaniu sposobów na przekonujące odwzorowanie wyglądu ciekłego metalu w formie rzeźbionej, na przykład w procesie metalizacji próżniowej. Trudność polegała na znalezieniu materiałów, które utrzymałyby metalizację próżniową bez pękania ani łuszczenia się. Najlepsze rezultaty uzyskano z gumy lateksowej pokrytej miękką pianką lub pianką polietylenową.
Nagrody i nominacje
Film na 64. ceremonii wręczenia Oscarów zdobył cztery statuetki – za najlepsze efekty specjalne, najlepszy dźwięk, najlepszy montaż dźwięku oraz najlepszą charakteryzację. Był również nominowany w kategoriach: „najlepszy montaż” i „najlepsze zdjęcia”. Otrzymał także nagrodę Hugo w kategorii „najlepsza prezentacja dramatyczna” w 1992 roku.
Afisha
