Cukierek albo psikus I - Strzeż się tego, co za tobą i przed tobą - 33 MFF Etiuda&Anima

Cukierek albo psikus I - Strzeż się tego, co za tobą i przed tobą – wybór animacji grozy w wyborze Daniela Šuljića | Trick or Treat I - Watch your back and front – a selection of horror animations curated by Daniel Šuljić (71’)

- The Tell Tale Hearth, Reżyseria: Ted Parmelee, Kraj: USA, Rok: 1953, Czas emisji: 7'47''

- Rzecz / Thing, Reżyseria: Malte Stein, Kraj: Niemcy, Rok: 2021, Czas emisji: 4'32''

- Suknie z ciała / The Flesh Dress, Reżyseria: Joachim Herisse, Kraj: Francja, Rok: 2026, Czas emisji: 15'10''

- Huśtawka nastrojów / Moodswing, Reżyseria: Pieter Coudyzer, Kraj: Belgia, Rok: 2003, Czas emisji: 11'45''

- Pokojówka z piłą mechaniczną / Chainsaw Maid, Reżyseria: Takena Nagao, Kraj: Japonia, Rok: 2007, Czas emisji: 6'52''

- Kot / Mačka / The Cat, Reżyseria: Zlatko Bourek, Kraj: Jugosławia, Rok: 1971, Czas emisji: 9'56''

- Teraźniejszość / The Present, Reżyseria: Joe Hsieh, Kraj: Tajwan, Rok: 2013, Czas emisji: 15'15''

Gdy horror jest rysowany

Animacja zawsze jest pośrednim obrazem rzeczywistości. W przeciwieństwie do filmu aktorskiego, nie rejestruje ona tego, co fizycznie istniało przed obiektywem kamery. Każde ciało, przestrzeń i ruch są tu konstruowane. Być może właśnie dlatego animacja nigdy nie wywołuje grozy w taki sam sposób jak kino aktorskie. Jednak ten dystans wobec rzeczywistości otwiera drogę do innego rodzaju niepokoju. Ciała mogą się rozciągać, pękać czy ulegać przemianom; znajome przestrzenie stają się niestabilne; to, co niemożliwe, jawi się jako całkowicie naturalne.

Groza w animacji często kryje się nie tylko w tym, co widzimy, ale w samej przemianie – w obserwowaniu, jak coś znajomego staje się obce, klatka po klatce. Lęk może rodzić się z ruchu, faktury, rytmu, dźwięku czy deformacji. Animator nie rejestruje koszmaru, lecz konstruuje go od podstaw.

Niniejszy program śledzi ewolucję tej przemiany, łącząc dzieła dawnych mistrzów animowanego horroru z twórcami, którzy na nowo definiują ten gatunek. *The Tell-Tale Heart* Teda Parmelee’a (według prozy Poego) oraz *The Cat* Zlatko Bourka wpisują się w tradycję, w której fundamentem animowanego horroru były literatura, folklor i groteska. Filmy te ukazują, jak animacja potrafi przekształcić psychologiczną mroczność w coś unikalnego i niepokojącego.

Kolejne pokolenia twórców przesuwają granice tych możliwości. *Fisheye* Joško Marušicia, *In the Future* Phila Mulloya czy *Bingo* Chrisa Landretha balansują między absurdem, komizmem a poczuciem dyskomfortu, podczas gdy takie filmy jak *Thing*, *The Flesh Dress*, *Moodswing* czy *Bobby Yeah* Roberta Morgana czynią samo animowane ciało czymś niestabilnym i odpychającym. *Chainsaw Maid* stawia na czysty splatter i groteskowy humor; *Steakhouse* zgłębia temat toksycznej relacji; z kolei *Sisowath Quay* i *Username 666* odnajdują grozę w atmosferze, percepcji oraz współczesnej kulturze cyfrowej.

Filmy te dowodzą, że animowany horror nie jest jedynie odmianą horroru aktorskiego. To odrębny obszar – miejsce, w którym to, co niemożliwe, dzieje się bez wysiłku, ciała są niestabilne, a nawet rysunek może ożyć. Tuż przed Halloween zapraszamy do odkrycia, co się dzieje, gdy tak właśnie się staje.

Daniel Šuljić

Szczegóły w programie:

Program PL: https://etiudaandanima.pl/program/

Program EN: https://etiudaandanima.pl/en/programme/