Pożegnania - Marjane Satrapi - 33 MFF Etiuda&Anima

Pożegnania - Marjane Satrapi | Farewells - Marjane Satrapi (95’)

- Persepolis, Reżyseria: Marjane Satrapi, Vincent Paronnaud, Kraj: Francja, USA, Rok: 2007, Czas emisji: 95'

Opis:

Kultowa animowana opowieść o dorastaniu w cieniu wielkiej historii, oparta na autobiograficznym komiksie Marjane Satrapi. Film wyreżyserowany przez samą autorkę pierwowzoru jest powrotem do jej dzieciństwa i młodości spędzonych w rozdartym rewolucją i wojną Iranie.

Kilkuletnia Marjane gubi się w meandrach historii i polityki swojego kraju. To, co słyszy w szkole, i to, co mówi się w jej świeckim domu, bardzo się od siebie różni. Widzi jednak, że polityka ma przełożenie na jej najbliższe otoczenie i codzienność. Najpierw giną jej bliscy, potem ktoś decyduje o dozwolonym dla niej stroju, a na koniec jej oknem na świat zostają nielegalnie przemycane kasety z muzyką Michaela Jacksona i Iron Maiden. Mimo to Marjane nie traci swojej dziecięcej buntowniczości. W obliczu aktualnych protestów w Iranie film Satrapi przypomina o źródle gniewu Irańczyków.

Film animowany oparty na autobiograficznych komiksach urodzonej w Iranie Marjane Satrapi, która – wraz z rysownikiem Vincentem Paronnaudem – napisała scenariusz i stworzyła oprawę wizualną dzieła. Zarówno komiksowy pierwowzór, jak i film przedstawiają pełną humoru, intymną i krytyczną politycznie historię dziewięcioletniej Marjane. Dorasta ona w cieniu irańskiej rewolucji islamskiej, a po późniejszym przewrocie zostaje wysłana przez rodziców do szkoły z internatem w Wiedniu ze względów bezpieczeństwa.

Persepolis ukazuje bolesne i złożone losy kraju z perspektywy wewnętrznej, stanowiąc jednocześnie osobisty, a często pogodny „dziennik” inteligentnej, samotnej dziewczyny dorastającej na obczyźnie. Dziewczyny zmagającej się z problemami, które spędzają sen z powiek nastolatkom na całym świecie. Film – łączący ostrość spojrzenia z łagodnością – jest również hołdem dla nowoczesnej, ciepłej rodziny, która musi przetrwać w targanym niepokojami kraju o niepewnej przyszłości. Po pierwszym powrocie do Iranu Marjane ostatecznie opuszcza ojczyznę i udaje się do Paryża, gdzie rozpoczyna swoją imponującą twórczą drogę. Warto dodać, że w „Persepolis” głosu jednej z postaci użyczyła Catherine Deneuve.

Marjane Satrapi

Przyszła na świat 22 listopada 1969 roku w Raszcie, w południowo-zachodnim Iranie. Przez całe życie pozostawała otwartą krytyczką teokratycznego reżimu rządzącego jej ojczyzną.

Międzynarodową sławę przyniosło jej Persepolis autobiograficzne dzieło opowiadające o dzieciństwie autorki w Teheranie oraz dorastaniu w rzeczywistości naznaczonej restrykcjami wprowadzonymi przez islamskie władze Iranu po rewolucji z 1979 roku. W późniejszych latach rodzice wysłali ją do Europy, gdzie rozpoczęła życie na emigracji.

Komiks został później zaadaptowany na pełnometrażowy film animowany, który Marjane Satrapi wyreżyserowała wspólnie z Vincent Paronnaud. Persepolis miało swoją premierę podczas Festiwalu Filmowego w Cannes w 2007 roku, gdzie zdobyło Nagrodę Jury ex aequo z filmem Silent Light (Ciche światło).

Następnie Persepolis zostało wybrane jako francuski kandydat do Oscara w kategorii najlepszego filmu międzynarodowego podczas 80. ceremonii wręczenia Nagród Akademii. Produkcja otrzymała również nominację do Oscara dla najlepszego pełnometrażowego filmu animowanego. Dzięki temu Marjane Satrapi przeszła do historii jako pierwsza kobieta nominowana w tej kategorii.

Do najważniejszych dzieł Marjane Satrapi należy również powieść graficzna Kurczak ze śliwkami/Poulet aux prunes, którą przeniosła na ekran jako film fabularny, ponownie współreżyserując go z Vincent Paronnaud. W jej dorobku znalazły się także czarna komedia grozy The Voices z Ryanem Reynoldsem w roli głównej oraz Radioactive – biograficzny obraz poświęcony życiu Marii Skłodowskiej-Curie.

Jej ostatnim komiksem była wydana w 2024 roku „Woman, Life, Freedom”. Dwa lata wcześniej aktywnie wspierała protesty wywołane śmiercią Mahsa Amini, podkreślając, że ruch „Kobieta, życie, wolność” stanowi prawdziwą rewolucję kulturową.

Satrapi osiedliła się we Francji w 1994 roku, a dwanaście lat później otrzymała francuskie obywatelstwo. W 2025 roku odmówiła przyjęcia Legii Honorowej, zarzucając francuskim władzom „hipokryzję” w prowadzeniu polityki wobec Iranu.

Szczegóły w programie:

Program PL: https://etiudaandanima.pl/program/

Program EN: https://etiudaandanima.pl/en/programme/