fotoalbum // Turkowski & Nowacka

Ciemnia fotograficzna to miejsce, w którym ze spotkania negatywu i papieru powstają obrazy. Biała kartka nagle ożywa i z niebytu pojawia się obraz, który być może zostanie już na zawsze. Nieodzownym warunkiem dla tego procesu jest ciemność, a ta może budzić niepewność, strach a nawet gwałtowne rozszerzenie naczyń krwionośnych i spowolnienie akcji serca, skutkujące stanem przedomdleniowym. Do ciemni nie wchodzi się więc bez ryzyka. Potrzeba chwili, aby oczy przyzwyczaiły się do nowych warunków, wzrok szuka jeszcze punktów odniesienia, jakie przyniósł ze sobą ze światła. Procesy naświetlania, wywoływania, utrwalania skutkują przywołaniem chwili otwarcia migawki, kiedy na ułamek sekundy oko zza aparatu być może spotkało się z okiem osoby fotografowanej. Oko osoby fotografującej podjęło decyzję, weszło w ten moment świadomie, oko osoby fotografowanej już niekoniecznie. Nie zawsze jest to spotkanie obustronnie pożądane, sytuacja jest z definicji nierówna. Według Susan Sonntag „fotografować ludzi to ich naruszać, [...] zamieniać ich w przedmioty, które można symbolicznie posiadać”.

Dziesięć lat temu dowiedzieliśmy się, że jeden z naszych teatralnych kolegów jest potomkiem fotografa, który wziął udział w historii znanej nam z podręczników, co więcej, który zakomponował w naszych głowach obrazy z pierwszych dni trwania drugiej wojny światowej. To jego fotografie mieliśmy przed oczami, ucząc się o kolejnych faktach na temat września 1939, to jego kadry dyktowały pokoleniom wyobrażenia na temat tych dramatycznych wydarzeń. Tyle że fotograf wykonywał je na zlecenie propagandowej machiny agresora. Na tragiczne wydarzenia patrzymy więc siłą rzeczy oczami wroga. Stając oko w oko z potomkiem fotografa, zadajemy sobie pytanie, czy istnieje potrzeba, by rozbroić, odebrać władzę narracji „posiadaczowi” symbolicznych obrazów? Czy da się te sytuacje jeszcze odkłamać? Do kogo należą utrwalone chwile wspólnej, ale dzielącej historii? Czy da się wywołać dotąd nieutrwalone obrazy widziane oczami osoby stojącej przed obiektywem, której nikt nie pytał o zgodę na zdjęcie?

Koncepcja, reżyseria, tekst, wideo i wykonanie: Turkowski&Nowacka

Koordynacja produkcji: Dorota Kwinta

Realizacja dźwięku: Maciej Frycz

Realizacja światła: Jacek Broda

Komunikacja i promocja: Aleksandra Puk, Aleksandra Kubik, Olga Kwoczak

Produkcja wykonawcza: Aleksandra Puk

Identyfikacja wizualna: Kornelia Nowak

Teaser: Jędrzej Guzik, Turkowski&Nowacka

Spektakl porusza temat wojny, konfliktu zbrojnego i przemocy. W trakcie wydarzenia przedstawione są drastyczne obrazy np. zdjęcia ukazujące spalone zwłoki. _____________________________________________

Turkowski & Nowacka czyli Iwona Nowacka i Janek Turkowski to duet artystyczny, współpracujący ze sobą od 2013 roku. Tworzą spektakle teatralne w oparciu o długoterminowe projekty, których efektem są performanse sceniczne z gatunku video storytelling. Podczas występów na żywo wykorzystują zarówno materiały archiwalne, jak i zarejestrowane przez siebie nagrania wideo oraz narrację na żywo. Ich twórczość wyróżnia stosowanie metod śledczych, refleksja nad samym procesem twórczym i autoironia. Skupiają się na szczegółach, powtórzeniach i rekonstrukcjach kluczowych wydarzeń związanych z danym miejscem i jego społecznością.

Realizacje:

Margarete, (2010, przy wsparciu Teatru Kana w Szczecinie)

it's happening in norwich (2016, Norfolk & Norwich Festival)

Klosterhof (2017, Teatr Kana w Szczecinie)

Smalfilm (2018, Grand Theatre Groningen & Noorderzon Festival)

Carte Blanche (2018, Centre dramatique national Besançon Franche-Comté)

^ (2019, Galeria Labirynt w Lublinie)

Do Not Worry (2019, London Borough of Culture, pierwsza wersja spektaklu Exit Through the Polish Shop)

JaWa (2022, Komuna Warszawa)

Exit Through the Polish Shop (2025, Hessisches Landstheater Marburg)

Swoje spektakle prezentowali m.in. w Niemczech, Francji, Austrii, Szwajcarii, Słowenii, Norwegii, USA, Irlandii, Wielkiej Brytanii, USA, Japonii, Izraelu, Czechach i Kanadzie, w tym podczas wydarzeń organizowanych i współorganizowanych przez Instytut Adama Mickiewicza. Występowali w wielu prestiżowych lokalizacjach (m.in. Hellerau w Dreźnie, Rohm Theater w Kioto na inaugurację polskiego programu kulturalnego w Japonii, Tmuna Theater w Tel Awiwie, Public Theater w Nowym Jorku) i znaczących, międzynarodowych festiwalach (Under the Radar w Nowym Jorku, Wiener Festwochen, Noorderzon w Groningen, Spring Utrecht i in.).

_________________________________________

Spektakl powstał w koprodukcji z Instytutem Kultury Miejskiej.

Dofinansowano ze środków budżetowych miasta Poznania #poznanwspiera.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego