AUKSODRONE [03.10.2026] - NOWAK / SOŁTYS / SROCZYŃSKI / CIECHOWSKI

W grudniu minie ćwierć wieku, odkąd o Grzegorzu Ciechowskim mówimy w czasie przeszłym, tymczasem millennialsi i zetki nie ustępują iksom w poczuciu odnajdywania siebie i swoich doświadczeń w piosenkach poety polskiego rocka. Nie tylko zresztą w tekstach, lecz także w samych dźwiękach -- a nowe owoce takich inspiracji znajdziemy nawet w katalogu Deutsche Grammophon. Licząca już dwie dekady płyta „Republique" Kwartetu Śląskiego, z symbolicznym czarno-białym rysunkiem Mariusza Wilczyńskiego na okładce, to z kolei już klasyka. A przy okazji najlepszy dowód, że nawet pozbawiona słów muzyka przedwcześnie zmarłego G.C. -- intymna i wspólna, osobista i uniwersalna -- nie traci na sile oddziaływania i zostawia również przestrzeń na niedopowiedzenia. Kto wie, być może właśnie teraz odkrywa ją dla siebie generacja alfa? [Piotr Mika, „Ruch Muzyczny"] 3.10, godz. 19:00 AD LIBITUM // AUKSO x TOMASZ SROCZYŃSKI: HARNASIE TOMASZ SROCZYŃSKI / MAREK MOŚ / AUKSO „Miał Szymanowski zaciekawienie dla każdego przedmiotu kultury góralskiej. Z każdego obrazka na szkle malowanego, z każdego zdobionego łyżnika czy czerpaka, pasa bacowskiego czy spinki lub sprzączki pragnął wyczytać coś z bajecznej przeszłości Podhala" -- głosił przed laty Adolf Chybiński, legenda muzykologii i folklorysta. Gdyby dziś zajmował się Tomaszem Sroczyńskim, zapewne napisałby to samo. Współczesny twórca wymienia bowiem te same źródła natchnienia: nostalgię za Tatrami, biały głos, harmonicznie rozsypującą się grę kapeli ludowej, upór górala, a nawet identyczną sabałową nutę. Od Karola z Atmy różni go natomiast to, że w centrum swojego utworu stawia znanego z imienia karpackiego zbójnika -- Janosika, który zakończył życie na haku (i którego Jerzy Passendorfer uczynił bohaterem jednej z piękniejszych scen, jakie nakręcono w polskim serialu). „Harnasie" Sroczyńskiego -- jak „Harnasie" Szymanowskiego -- próbują uchwycić podhalańskiego ducha zaklętego w tradycyjnych śpiewie i tańcu, ich surowej liryczności wyrastającej z trudnego piękna życia w cieniu Tatr. Jak głosi legenda, dopóki pod Giewontem drzemie Śpiący Rycerz, dopóty góry nie przestaną podsuwać kompozytorom nowych inspiracji. [Piotr Mika, „Ruch Muzyczny"] 3.10, godz. 20:45 OPERA // ALEK NOWAK / PAWEŁ SOŁTYS: DZWONY. AILINOS SEBASTIAN SZUMSKI / SZYMON KOBYLIŃSKI / HUBERT ZEMLER / MIŁOSZ PĘKALA / TYMOTEUSZ BIES / MAREK MOŚ / AUKSO Jedną z centralnych figur współczesnej kultury jest lament. Taką diagnozę stawia kompozytor Alek Nowak i trudno odmówić jej trafności. Pojemna forma lamentu mieści bowiem zarówno -- tak charakterystyczne dla współczesności -- żałobę oraz rozpacz, jak i -- tak współczesności potrzebne -- oczyszczenie. Starożytny krzyk ailinos nie zamyka człowieka w tragedii, lecz pozwala mu oswoić się z nią, a nawet pogodzić. W libretcie nowej opery Nowaka i Sołtysa -- skonstruowanym na wzór mikrotragedii greckiej, z epeisodionami i stasimonami -- powraca równie dwuznaczne przesłanie Seikilosa: „Bądź widoczny, póki żyjesz / Niczym nazbyt nie smuć się / Chwilę bowiem żywot trwa / Kresu dlań zażąda czas". Towarzyszą nam dzwony -- także symbole transcendencji, o czym już dawno przekonywał Edgar Allan Poe. U poety brzdękały one przy saniach, szczęśliwie zawiadamiały o ślubie, huczały alarmująco i wyły nad trumną. Odlane po to, by wieścić początek i koniec, u Nowaka i Sołtysa, jako przedmioty wojennej konfiskaty, leżą w błocie i milczą. Ich cmentarzysko upiększa krajobraz po katastrofie. „Nie biją ich serca, ale coś się wydarzy" -- wieści kompozytor. [Piotr Mika, „Ruch Muzyczny"] Utwór „Dzwony. Ailinos" kompozytora Alek Nowak pochodzi z katalogu Polskiego Wydawnictwa Muzycznego