NOSPR / Wacławik / Bialic / Gra nastrojów i emocji / S3

Dyrygent
Piotr Wacławik

Wykonawcy
NOSPR
Arkadiusz Bialic – organy
Marcin Majchrowski (Program 2 Polskiego Radia) – prowadzenie

Program
Karol Szymanowski
Nokturn i tarantela op. 28 (ork. Grzegorz Fitelberg)

Horatio Parker
Koncert organowy es-moll op. 55

Antonín Dvořák
Scherzo capriccioso op. 66

Tytuł Scherzo capriccioso sugeruje muzyczny żart, ale u Dvořáka (1883) gra pozorów szybko ustępuje miejsca narracji bardziej niejednoznacznej: obok walcowej swobody pojawiają się cienie, przebłyski groteski, niepokój i tętniące pod powierzchnią tańca napięcie. Kompozytor żongluje barwami orkiestry i buduje formę o rozmachu znacznie większym niż w typowym scherzu symfonicznym. Z takiej właśnie późnoromantycznej tradycji czerpie Horatio Parker w swoim Koncercie organowym es-moll (1902). Amerykanin, znany dziś przede wszystkim jako nauczyciel Charlesa Ivesa, proponuje muzykę o szerokim oddechu, w której organy wchodzą w dialog z orkiestrą i wspólnie prowadzą narrację. Słychać fascynację monumentalnym brzmieniem instrumentu, dbałość o przejrzystość faktury i różnorodność nastrojów: od ciemnego początku, przez odcinki liryczne, po energiczny, wirtuozowski finał. Z kolei Nokturn i tarantela Szymanowskiego to dyptyk skrajnych stanów: nocnej kontemplacji i tanecznego rozedrgania. Część pierwsza snuje się w długich, zmysłowych frazach, z charakterystyczną dla kompozytora aurą egzotyki i migotliwymi harmoniami. Druga uruchamia zupełnie inny żywioł: nieustępliwy puls, spiętrzającą się wirtuozerię i coraz gęstszy rytm. Orkiestracja Grzegorza Fitelberga (1937) wydobywa z tej muzyki dodatkowy wymiar: rozświetla nokturn subtelnymi planami barwowymi, a taranteli dodaje ostrości i blasku.

Piotr Matwiejczuk (Polskie Radio)

Czas trwania koncertu: ok. 70 minut