NOSPR / Young / Hamelin / Porzucając schematy / S1

Dyrygent
Joseph Young

Wykonawcy
NOSPR
Charles Richard Hamelin – fortepian

Program
Antonín Dvořák
Uwertura koncertowa Otello

Ludwig van Beethoven
III Koncert fortepianowy c-moll op. 37

William L. Dawson
Negro Folk Symphony

III Koncert fortepianowy Beethovena zaczyna się orkiestrowym marszem: wojskowym, ciężkim, miejscami triumfalnym. Szybko jednak przekonujemy się, że emocje wyzwalane wirtuozowskimi pasażami instrumentu solowego są zmienne. Są tu i entuzjazm, i pieśń na ustach, i przeżycia bardziej intymne. Koncert powstawał w toku improwizacji: w dniu premiery partia fortepianu była ledwie naszkicowana, a Beethoven grał z pamięci i pobieżnych szkiców, doprowadzając do rozpaczy przewracającego mu kartki ucznia, który przekazał tę anegdotę potomności.

Dramatyzm dzieła Beethovena podkreśla mroczna tonacja c-moll. Uwertura koncertowa Otello Antonína Dvořáka waha się między pogodą A-dur i dziwnością fis-moll. Cóż, Otello w swojej szaleńczej zazdrości jest zarazem odmieńcem, czarnoskórym, kimś, komu z łatwością można przypisać kierowanie się pierwotnymi instynktami. Rasizm? Oczywiście, nieobcy zresztą światu muzyki klasycznej. Ocena postawy Dvořáka wymaga jednak niuansowania. Kompozytor, którego zaangażowanie w sprawę czeską było powszechnie znane, inspirował Amerykanów do poszukiwania własnego muzycznego idiomu. Postulował, by narodową muzykę USA oprzeć na folklorze ludności rdzennej oraz czarnych niewolników.

Tę wywrotową myśl rozwinął William Levi Dawson, który w 1934 roku zaprezentował czerpiącą szeroko z dziedzictwa Dvořáka Negro Folk Symphony. Muzyka czarnoskórych kompozytorów uważana była jednak przez lata za margines „prawdziwej” twórczości i dopiero teraz dzieło Dawsona z wolna dociera do świadomości słuchaczy na całym świecie.

Adam Suprynowicz (Polskie Radio)

Czas trwania koncertu (łącznie z przerwą): ok. 110 minut