Sinfonia Varsovia / Zukerman / Skrzypcowy żywioł

Wykonawcy
dyrygent, skrzypce
Sinfonia Varsovia

Program
Edward Elgar
Serenada na smyczki e-moll op. 20

Max Bruch
I Koncert skrzypcowy g-moll op. 26

Antonín Dvořák
VIII Symfonia G-dur op. 88

Impulsem do utworzenia Sinfonii Varsovii była seria koncertów prowadzonych od skrzypiec przez legendarnego wirtuoza Yehudi Menuhina. Do dziś warszawska orkiestra znakomicie czuje się w sytuacjach, gdy prowadzi ją artysta łączący funkcje solisty i dyrygenta – zwłaszcza gdy jest to indywidualność o renomie Pinchasa Zukermana.
Choć Serenada na smyczki to dość wczesna kompozycja w dorobku Edwarda Elgara, kompozytor darzył ją szczególnym sentymentem i nawet pod koniec życia zaliczał do swoich ulubionych dzieł. Siła tej niewielkiej kompozycji leży w prostocie i autentyczności przekazu – jako skrzypek Elgar z ogromnym wdziękiem kreślił partie instrumentów smyczkowych, pełne typowo angielskiego liryzmu.

I Koncert skrzypcowy Maxa Brucha powstał nieco ponad dwadzieścia lat wcześniej, a twórca z czasem nabrał do niego zgoła odmiennego stosunku niż Elgar do swojej Serenady. Gigantyczna popularność utworu w połączeniu z niekorzystną dla kompozytora umową z wydawcą stała się dla niego źródłem frustracji, gdyż czasem czuł się jak autor jednego przeboju. Gdy w 1903 roku odwiedził Neapol, miejscowi skrzypkowie gromadzili się w pobliżu miejsca jego pobytu, a Bruch wspominał z rozdrażnieniem: „Stoją tam, na rogu Via Toledo, gotowi w każdej chwili zagrać mój Pierwszy koncert, gdy tylko pozwolę się zobaczyć. Niech ich wszystkich diabli wezmą! Jakbym nie napisał innych, równie dobrych koncertów!”. Cóż, choć popularność ma swoje ciemne strony, Bruch zapewne doceniłby fakt, że dziś utwór ten zgodnie zaliczany jest do najważniejszych koncertów skrzypcowych w historii gatunku.

VIII Symfonia Dvořáka to niekończące się kaskady pomysłów muzycznych, żywiołowych melodii i rytmów. Praca nad utworem dosłownie paliła się kompozytorowi w rękach, a partytura była gotowa w zaledwie dziesięć tygodni. Nic dziwnego – kompozytor był w swoim żywiole, czerpiąc pełnymi garściami z rodzimej muzyki ludowej. Powstała symfonia na wskroś pogodna i radosna, choć mieniąca się różnymi odcieniami harmonicznymi i kolorystycznymi. A gdy w finale rozbrzmiewa trąbkowa fanfara, warto przypomnieć sobie słowa przypisywane słynnemu dyrygentowi Rafaelowi Kubelíkowi: „W Czechach trąbki nigdy nie wzywają do boju – zawsze wzywają do tańca!”.

Szymon Maliszewski

Czas trwania koncertu (łącznie z przerwą): ok. 100 minut