Ziemia obiecana

Brawurowo zrealizowana adaptacja niemal zapomnianej powieści Władysława Reymonta, przedstawiająca na tle gwałtownie rozwijającej się pod koniec XIX wieku Łodzi losy trzech przyjaciół: Niemca Maksa, Żyda Moryca i Polaka Karola. Bohaterowie decydują się założyć w mieście własną fabrykę włókienniczą, co nie jest w smak żydowskiej, niemieckiej i rosyjskiej konkurencji. Po drodze Karol Borowiecki uwodzi Lucy Zuckerową, ponętną żonę starego fabrykanta, wykorzystując romans do zdobycia kapitału, a Moryc Welt prowadzi ryzykowne spekulacje finansowe i handlowe w środowisku żydowskim, balansując na granicy bankructwa i oszustwa. Równolegle Maks Baum negocjuje z niemieckimi przemysłowcami, próbując uratować podupadający rodzinny interes, a wielcy finansiści, Bucholz, Grünspan i Müller, próbują pozyskać młodych i ambitnych do swych interesów. Ostatecznie Borowiecki dla realizacji swych planów decyduje się sprzedać rodzinny majątek, przeprowadzić narzeczoną Ankę do Łodzi i oddać wzniosłe wartości wilczym regułom kapitalizmu.

Ten olśniewający plastycznie, narracyjnie i aktorsko film wygrywa we wszystkich rankingach na najlepszy film w historii polskiej kinematografii. Siła reżyserii Andrzeja Wajdy, zdolność do pomieszczenia w jednym filmie tak wielu wątków i ogromne bogactwo inscenizacyjne zasłużyły na najwyższe laury. Sama sekwencja w teatrze jest dziś postrzegana jako jedno z największych osiągnięć filmowej narracji, w ramach której reżyser, na niewielkiej przestrzeni, zdołał połączyć kilkadziesiąt postaci i wątków. Wśród nagród brakło tylko Oscara, bo choć film był faworytem, to na skutek nieuprawnionych oskarżeń o antysemityzm przegrał walkę o tę statuetkę.

[ENG]

A brilliant adaptation of a now largely forgotten novel by Władysław Reymont, the film traces the intertwined fates of three friends against the backdrop of the rapidly industrializing city of Łódź at the end of the nineteenth century: the German Maks, the Jew Moryc, and the Pole Karol. Determined to establish their own textile factory, they soon find themselves at odds with powerful Jewish, German, and Russian competitors who dominate the local market. Along the way, Karol Borowiecki seduces Lucy Zucker, the alluring wife of an aging industrialist, using the affair to secure capital, while Moryc Welt engages in risky financial and commercial schemes within the Jewish business milieu, constantly teetering on the edge of bankruptcy and fraud. At the same time, Maks Baum negotiates with German manufacturers in an attempt to save his family’s declining enterprise, as influential financiers such as Bucholz, Grünspan, and Müller seek to draw the ambitious young men into their own ruthless ventures. In pursuit of his plans, Borowiecki ultimately chooses to sell his family estate, bring his fiancée Anka to Łódź, and subject lofty ideals to the harsh, predatory rules of capitalism.

Visually dazzling, narratively expansive, and driven by extraordinary performances, the film consistently tops rankings of the greatest works in the history of Polish cinema. Andrzej Wajda’s mis-en-scène, his ability to weave together a multitude of storylines, and the sheer richness of the film’s staging earned it the highest acclaim. The famous theatre sequence alone is now regarded as one of the crowning achievements of cinematic storytelling, compressing dozens of characters and narrative threads into a single, tightly choreographed space. The only major prize missing from its long list of honours was the Academy Award, which the film narrowly lost despite being a frontrunner, amid unfair accusations of antisemitism.